Lantern Point

Lantern Point, czasami nazywany Lighthouse Point, lub po maltańsku Ras L-Irqieqa, to prawdopodobnie najpopularniejsze miejsce nurkowe na Comino — i nie bez powodu.

Podwodna topografia jest tu po prostu oszałamiająca i obejmuje tunele, jaskinie oraz przepływy, pionową ścianę, ogromne głazy oraz maksymalną głębokość 50 m zaledwie kilka minut od brzegu.

Łódź zwykle kotwiczy po południowej stronie przylądka, który sam w sobie jest najbardziej na południowy zachód wysuniętym punktem Comino, w zasięgu wzroku nawigacyjnego światła ostrzegawczego, od którego miejsce wzięło swoją nazwę. Znajduje się tu duży płaskowyż o średniej głębokości 8 m, gdzie jest wystarczająco dużo miejsca, aby zakotwiczyć kilka łodzi nurkowych. Możliwe jest także rozpoczęcie nurkowania w tym miejscu i spotkanie z łodzią po drugiej stronie przylądka, obejmując przy tym również miejsce nurkowe Lantern Point West (patrz poniżej). Prądy mogą być tu nieprzewidywalne, zarówno na powierzchni, jak i na głębokości, dlatego należy być przygotowanym na zmianę planu nurkowania lub poprosić o wysadzenie pod prąd, aby nie musieć zmagać się z nim w drodze do komina.

Komin często stanowi początek nurkowania, choć nic nie stoi na przeszkodzie, aby uwzględnić go również na końcu. Mniej więcej na wysokości latarni, blisko brzegu i na głębokości około 4 m, znajdziemy otwór w szczycie rafy wystarczająco duży, by nurkowie mogli schodzić pojedynczo. Tunel na dole ma maksymalną głębokość 18 m i jest stosunkowo prosty; wyjście zobaczysz od razu, jednak warto zabrać latarkę, aby wypatrzyć koralowce i gąbki zdobiące ściany. Po wyjściu z tunelu znajdziesz się w rynnie opadającej z 16 m do 25 m, z pionową ścianą przylądka po prawej stronie. Możesz podążać wzdłuż tej ściany, aby dotrzeć do Lantern Point West, lecz zazwyczaj płynie się prosto w kierunku ogromnego głazu znanego jako „grzyb”.

Możliwe jest przepłynięcie pod tym masywnym głazem serią przepływów, wykonując pełne okrążenie centralnego filaru, który nadaje mu nazwę. Nie spiesz się i użyj latarki, aby sprawdzić ściany, dno i sufit w poszukiwaniu różnorodnych pięknych gąbek, koralowców, wachlarzy, a czasem także homarów lub ogromnych jeżowców. Nurkowanie zazwyczaj kontynuowane jest po lewej stronie „grzyba”, gdzie po lewej  znajdziemy pionową ścianę opadającej rafy, a po prawej zbiór dużych głazów z piaskiem pod nimi. Jeśli podążysz wzdłuż ściany, będziesz stopniowo schodzić z 25 m do 35 m; jeśli natomiast płyniesz nad piaskiem, głębokość będzie wynosić od 40 m do 50 m. W ścianie można spotkać mureny, homary, ośmiornice i graniki. Nie zapomnij także spoglądać w błękit otwartej wody, ponieważ masz dużą szansę zobaczyć duże denteksy lub seriolę, a także większe graniki wśród głębiej położonych głazów.

Ściana ma kilka interesujących przewieszeń, a tuż przed jej końcem znajduje się mała, piaszczysta jaskinia w kształcie litery U na głębokości 35 m. Następnie rafa tworzy przylądek i możesz wynurzyć się na płaski szczyt rafy, gdzie przez większość czasu istnieje duże prawdopodobieństwo zobaczenia barakud. Jeśli występuje prąd, najlepiej wrócić poniżej poziomu uskoku, osłaniając się ścianą po

prawej stronie. Jeśli jednak warunki są spokojne, możesz eksplorować płaskowyż, spojrzeć w dół na uskok pod sobą lub wypatrywać w błękicie większych drapieżników.

Gdy dotrzesz do rynny na początku ściany, możesz ponownie odwiedzić komin, przepłynąć nad szczytem „grzyba” na 18 m, obserwując swoje bąbelki unoszące się z wapienia, albo opłynąć przylądek i wrócić, gdzie ponownie znajduje się pionowa ściana opadająca do 25 m. Po wynurzeniu się na płaskowyż poświęć czas na eksplorację obszaru między 5 m a 8 m — zazwyczaj znajdziesz tu przynajmniej jedną ośmiornicę oraz zobaczysz swoje bąbelki wydobywające się z komina przez porowaty wapień, tworzące kurtynę, która stanowi doskonały motyw do nietypowego zdjęcia.

Crystal Lagoon

To płytkie, osłonięte miejsce nurkowe jest latem bardzo ruchliwe ze względu na intensywny ruch łodzi – szczególnie w weekendy i święta – dlatego upewnij się, że wynurzasz się blisko linii brzegowej.

Jest to również popularne miejsce do nurkowania, ponieważ nadaje się dla nurków na wszystkich poziomach zaawansowania i oferuje długi, dobrze oświetlony tunel oraz mieszankę trawy morskiej, głazów i olśniewających piaszczystych połaci. Maksymalna głębokość wynosi tu 16 m, więc jest to idealne miejsce na drugie lub trzecie nurkowanie oraz świetne do fotografii.

Sama laguna ma przeważnie 5 m głębokości lub mniej i stanowi żłobek dla młodych ryb. Po lewej stronie znajduje się kotwicowisko dla łodzi, a tuż przed nim tunel widoczny ponad powierzchnią wody. Tunel jest na tyle duży, że mogą przez niego przepływać małe łodzie, więc ponownie – zachowaj ostrożność podczas wynurzania. Nurkowanie zwykle zaczyna się od tunelu, którego wejście znajduje się na głębokości 5 m, więc będziesz znacznie poniżej przepływających łodzi. Tunel jest szeroki, ma pionowe ściany, a jego dno pokrywają skały i żwir. Latarka nie jest konieczna, ale może się przydać do wypatrywania drobnych stworzeń. Wyjście z tunelu znajduje się na głębokości 8 m i szybko opada do 13 m – miej to na uwadze, jeśli szukasz tunelu z drugiej strony. Możesz skręcić w lewo i szybko wrócić do laguny albo skręcić w prawo i zbadać kolejny „fałszywy” tunel, gdzie w skale znajduje się duża szczelina, która jednak donikąd nie prowadzi. Kontynując w prawo, zobaczysz podwodny skalny nawis z występem na szczycie, który nadaje mu wygląd głowy nosorożca. To doskonałe miejsce, by spotkać jednego lub dwa duże graniki, ale trzeba podejść do nich ostrożnie by ich nie spłoszyć. Sufit nawisu jest pokryty porostami i innymi organizmami, co zwykle przyciąga kilka ślimaków nagoskrzelnych.

Jeśli popłyniesz dalej, wpłyniesz do Blue Lagoon, ale skręcając w lewo szybko znajdziesz podnóże skalnej iglicy wznoszącej się ponad fale, pomiędzy Blue Lagoon oraz Crystal Lagoon. Ta iglica znana jest jako Mushroom Rock i ma ponad 10 m wysokości. Jej podstawa jest warta dokładnego zbadania, ponieważ znajduje się tam wiele zakamarków i szczelin, nawisów oraz głazów. Można tu spotkać homary, ośmiornice, mątwy, a także ryby rafowe.

Aby wrócić do Crystal Lagoon, skorzystaj z tunelu lub płyń, mając go po lewej stronie, tak aby znajdować się między wybrzeżem, a piaszczystym dnem morskim na głębokości 16 m. W tym rejonie znajdziesz małe głazy, trawę morską oraz niewielkie połacie piasku lub żwiru. Te obszary są popularne wśród ośmiornic – wypatruj ich „ogrodów” z kamieni oraz pustych muszli (skorupiaków, które zjadły). Płynąc na wschód, piaszczyste połacie stają się coraz większe, aż dotrzesz do wejścia do laguny. Znajduje się tu duży piaszczysty obszar na głębokości 10 m, gdzie zwykle można zobaczyć kilka strwolotek (flying gurnard) przemieszczających się po piasku. Staraj się nie spłoszyć tych ryb, a możesz zostać nagrodzony wspaniałym pokazem ich opalizujących, niebieskich „skrzydeł”. Jeśli jednak odpływają, niestety zwykle robią to ze złożonymi płetwami. Kierując się na północ do samej laguny, znajdziesz różnorodne młodociane ryby i mątwy, a także przedmioty zgubione z łodzi. To świetne miejsce na znalezienie nowych okularów przeciwsłonecznych, masek czy też fajek do nurkowania.

Rafa Cominotto (Anchor Reef)

To miejsce nurkowe znajduje się po zachodniej stronie małej wyspy Cominotto, na wschód od której leży Błękitna Laguna.

Cominotto (alternatywnie Cominetto), po maltańsku Kemunett, oznacza „Małe Comino”, a nurkowanie tutaj jest równie spektakularne jak na jego większym bracie. Miejsce to jest wystawione na północno-zachodnie wiatry, ale jeśli mimo to chcesz tu nurkować, możesz zakotwiczyć tuż za południowym krańcem Cominotto, w miejscu zwanym „Cominotto Corner”, gdzie po drodze zobaczysz coś, co wygląda jak ciemny łuk w skalnej ścianie. Pozwala to zanurkować na początkowym odcinku rafy, na głębokościach płytszych niż 30 m, jednak jest mało prawdopodobne, że starczy czasu, by dotrzeć do tytułowej kotwicy (anchor) i wrócić, jednocześnie zwiedzając w spokojnym tempie.
Zazwyczaj nurkowanie zaczyna się tam, gdzie widać duże wycięcie w kształcie litery V w linii brzegowej. Na południowy wschód wybrzeże opada niemal pionowo pod wodę, tworząc ścianę aż do Cominotto Corner; głębokości wynoszą od 15 m do 25 m, z licznymi interesującymi nawisami i półkami skalnymi. Warto wziąść ze sobą latarkę – znajdziesz tam mnóstwo kolorowego życia morskiego, a także wiele bezkręgowców, takich jak wieloszczety rurkowe, kraby pustelniki i ośmiornice. Na głębokości 5 m znajdują się dwa przepłynięcia: jedno na samym narożniku, a drugie w żwirowym żlebie na południowy wschód od miejsca kotwiczenia.

Na północny zachód od wycięcia w kształcie V znajduje się duży płaskowyż z gwałtownym spadkiem po jego południowej stronie. Większość doświadczonych nurków będzie chciała odnaleźć ten uskok, a następnie skręcić w prawo, aby odbyć głębokie i ekscytujące nurkowanie wzdłuż ściany z głębokościami dochodzącymi do 50 m. Pod łodzią powinieneś zauważyć dwie duże zatoki w kształcie podkowy na szczycie rafy, na głębokości około 10 m. Przy wejściu do tych zatok znajduje się ściana opadająca do 25 m. Trzymaj ścianę po prawej stronie i zwróć uwagę, jak jej podstawa najpierw się wznosi, a następnie stopniowo opada do około 38 m. Wokół rozrzucone są małe głazy, a jeden z nich kryje relikt z morskiej historii Malty: kotwicę z czasów II wojny światowej, całkowicie porośniętą gąbkami i miękkimi koralowcami. Jest to czterołapowa kotwica typu grapple, obecnie z brakującą jedną łapą, spoczywająca na głębokości 35 m.

Za kotwicą możesz kontynuować zejście głębiej – piasek po lewej stronie sięga 50 m – lub płynąć dalej wzdłuż ściany, stopniowo się wynurzając, gdy rafa przechodzi w serię tarasów i półek skalnych. Spoglądaj także w błękit, ponieważ często można tu zobaczyć barakudy, seriole lub małe tuńczyki wpadające, by żerować na rybach rafowych. Gdy ściana zaczyna przechodzić w kilka żlebów, spójrz w lewo na głębokości 19 m, a powinieneś znaleźć bardzo wąskie przepłynięcie. Jeśli wydaje się zbyt wąskie, nie martw się – za nim znajdują się jeszcze dwa większe wejścia. W drodze powrotnej możesz zbadać szczyt rafy – głębokość w pobliżu uskoku waha się od 15 m do 8 m. Rozglądaj się we wszystkich kierunkach, ponieważ zdarzają się tu również płaszczki.
W miejscu tym czasami występują silne prądy, a ponieważ ta strona Cominotto przyciąga latem wiele łodzi zmierzających do Błękitnej Laguny, upewnij się, że masz przy sobie bojkę DSMB na wypadek, gdyby nie udało się wrócić bezpośrednio do łodzi.

Jaskinie Comino (Santa Marija Caves)

Jaskinie Ghemieri po maltańsku lub po prostu Santa Marija Caves.  Niemal idealne nurkowanie? To miejsce nurkowe znajduje się na surowym, skalistym północno-wschodnim wybrzeżu Comino

Połączone ze sobą jaskinie/groty oraz duża ilość blisko podpływających ryb sprawia, że jest to bardzo popularne miejsce wśród większości nurków. Łódź nurkowa zakotwiczy w małej zatoce, która zapewnia schronienie przed północno-zachodnimi wiatrami. Stąd będzie można zobaczyć niektóre jaskinie z powierzchni, a pod łodzią łagodnie pofałdowane dno morskie składa się z piasku, posydonii (trawy morskiej) oraz kilku małych głazów. Zwykle planowane jako drugie nurkowanie i ze średnią głębokością 10 m, nawet oddalając się od ściany rafy osiągniesz maksymalnie 16 m głębokości. Po wejściu do wody i rozpoczęciu zanurzania stado ryb podpłynie, by cię powitać, oczekując karmienia; jest to dość wyjątkowe zjawisko, specyficzne dla tego miejsca.
Twoje nurkowanie zazwyczaj rozpocznie się przy wejściu do północnej jaskini, choć większa grupa może podzielić się na dwie części – połowa najpierw nakarmi ryby, a następnie zbada długą rafę z dużym łukiem skalnym na południe od miejsca kotwiczenia. Jaskinia na północy ciągnie się przez cały cypel i prowadzą przez nią co najmniej dwie trasy. Zaczynając na głębokości 5 m, trzymaj się prawej ściany, aż zobaczysz mały tunel przechodzący w szeroko otwartą przestrzeń z olśniewającym, lazurowoniebieskim wyjściem w oddali. Trzymaj się prawej ściany, a przy wyjściu z jaskini spójrz w lewo; zobaczysz wspaniały przepływ w kształcie litery Z, jakby Zorro wyciął to swoim mieczem. To fantastyczna okazja do zrobienia zdjęć, a także możliwość przepłynięcia przez ten mini-tunel. Po drugiej stronie znajdziesz się naprzeciw przybrzeżnej skały wynurzającej się z dna, która leży na południowym krańcu Rafy Santa Marija (patrz wyżej). Jeśli jednak podążysz wzdłuż wybrzeża w prawo na głębokości 6 m, zostaniesz nagrodzony bardzo imponującym widokiem. Cały cypel nad tobą wydaje się spoczywać na trzech skalnych filarach, z dużą poziomą szczeliną wypełnioną koralowcami, gąbkami i wieloszczetami rurkowymi. Tutaj często można zobaczyć także wiele ślimaków nagoskrzelnych.
Wracając do północnej jaskini, ponownie trzymaj się prawej ściany, zwracając uwagę na piękny otwór w sklepieniu, przez który wpadają tańczące promienie słońca. Powoli wynurzysz się na 3 m, gdzie nad tobą znajduje się ogromna kieszeń powietrzna. Wynurz się tutaj, a może nawet zaskoczysz turystów, którzy zeszli do jaskini przez duży otwór w jej sklepieniu.
Wypływając z jaskini pod wodą, skręć w prawo, a znajdziesz krótki tunel prowadzący do zachodniej jaskini. Ta jaskinia ma piaszczyste dno i staje się bardzo płytka – uważaj na łodzie, które wwożą do niej turystów, ponieważ w przeciwieństwie do poprzedniej jest tam dużo przestrzeni nad powierzchnią wody wystarczająco dla ruchu łodzi. Gdy wrócisz w rejon, gdzie zaczyneło się nurkowanie, będziesz mógł nakarmić ryby lub, jeśli masz aparat, zrobić wyjątkowe zdjęcia karmienia ryb i sytuacji, gdy niemal nie widać twojego partnera nurkowego z powodu liczby stada go otaczającego. Fotograficzna okazja z jasnoniebieskim kolorem morza i setkami srebrnych ryb nad piaszczystym dnem jest zbyt dobra, by ją przegapić. Niezależnie od tego, czy karmisz ryby, robisz zdjęcia, czy po prostu oglądasz to spektakularne widowisko, nie ma możliwości, abyś nie był pod wrażeniem.